Faktoring Nedir?

Çekpara
Tülay Doğan
İçerik Uzmanı
1/3/2022
Faktoring Nedir?

Müşterilerinizden ödeme almak için 6 ay beklemeniz mi gerekiyor? Tedarikçilere, çalışanlara veya diğer işletme harcamalarına ödeme yapmanız mı gerekiyor? Alacaklarınız vadeli ama ödemeleriniz hemen mi? Yeni yatırımlar yapmak istiyorsunuz ama sermayeye mi ihtiyacınız var? Faktoring, nakit akışınızı düzenlemek ve işinizi büyütmek için ihtiyacınız olan işletme sermayesini sağlayacaktır. Bu yazımızda faktoring ile ilgili bilmeniz gereken tüm detaylara gelin birlikte göz atalım.

Örneğin;  Avşar Ltd. Şti. firması Türkiye’de büyük mağazacılık yapan Sarp A.Ş. ye fason üretim yapmaktadır. Avşar Ltd., Sarp A.Ş.’ye mal satışını gerçekleştirmiş ve  karşılığında 3 ay vadeli 100.000 ,00 TL tutarında bir çek almıştır. Avşar Ltd.’nin çekini tahsil edebilmesi için 3 ay beklemesi gerekecektir. Avşar Ltd. 3 aydan önce bu alacağını tahsil etmek istediğinde bir faktoring şirketiyle anlaşabilir.

Avşar Ltd. firması bu çekten olan alacak hakkını faktoring firmasına temlik eder. Faktoring firması belli bir oranda uygulayacağı faiz ile 100.000,00 TL’yi iskonto ederek  96.000,00 TL’yi Avşar Ltd. firmasına öder. Sarp A.Ş. firması 3 ayın sonunda 100.000,00 TL’yi Avşar Ltd. firmasına değil faktoring firmasına ödeyecektir. Çünkü artık alacak hakkı faktoring şirketine devredilmiştir. Bu şekilde Avşar Ltd. 3 ay beklemeden alacağını, belli bir tutar (4.000,00 TL) maliyete katlanarak tahsil etmiş olur.

Faktoring nedir?

İşletmeler Neden Faktoring Yapar?

  • Nakit akışını daha iyi yönetebilmek için.

    Nakit akışı, işletmenin belli bir zaman aralığında kasasına giren ve çıkan parayı ifade etmektedir. Yaptığınız iş ne kadar karlı olsa da nakit akışınızı iyi yönetemezseniz işletmenizi ciddi finansal sıkıntılara sokabilirsiniz. Bu nedenle alacaklarınızın vadesini ve borçlarınızın ödeme günlerini çok iyi takip etmelisiniz. İşletmeniz, içinde bulunduğu sektörel koşullardan ya da rekabet koşulları gereği uzun vadeli alacaklara katlanmak zorunda kalabilir. Uzun vadeli alacaklar ödemeler geldiğinde nakit sıkışıklığına neden olacaktır. Bu durumda nakit akışını dengelemenin bir yolu da faktoring yapmaktır.

    Nakit akışının nasıl dengelendiğine örnek verirsek; 10.000 TL'lik bir satış yaptığınızı düşünelim. Ancak müşteriniz 90 gün sonra ücreti verebileceğini söylüyor ve 90 gün vadeli çek veriyor. Ancak ay sonunda maaşların yatması gerekiyor. Elinizdeki çeki faktoringe vererek ekstra bir kredi başvurusu yapmadan nakde dönüştürüp çalışanlarınızın maaşlarını ödeyebilir, vergi borcunuzu da zamanında ödeyebilirsiniz.

  • Vadeli satışlardan doğan riski yönetebilmek için.

    Vadeli satışlardan doğan risk yönetimi problemini çözebilmek için işletmeler faktoringe başvuruyor. Risk yönetimi probleminin nasıl çözüldüğüne örnek verirsek, vadeli satış demek müşterinizin size borçlanması ve aylar sonra paranızı ödemesi demektir. Ödeme almak için araya bu kadar süre girince de konu müşterinize ne kadar güvendiğinize geliyor. Yani müşteriniz vade gününde paranızı ödeyebilecek mi? Özellikle birden çok müşteri ile çalışan işletmelerde alacakların risk yönetimi daha büyük problem haline geliyor.

  • Yeni müşteriler ile çalışabilmek için.

    İşletmeler çok iyi tanımadığı potansiyel müşterilerle sırf vadeli çalıştıkları için çalışmaktan kaçınabiliyorlar. Faktoring'de alacak devredilip ödeme peşin alındığından, alacağın tahsili ve takibi de faktoring şirketine geçiyor. İşletmeler, böylece alacağın tahsil edilememe riskini faktoring şirketine devretmiş oluyorlar. Alacağın takibi ve tahsili için harcanacak zamandan da tasarruf etmiş oluyorlar.

  • Sermaye gerektiren yeni yatırımlar ve iş fırsatları için.

    İşletmeler yalnızca ödemelerini gerçekleştirmek için değil aynı zamanda büyümek için de faktoring yapıyor. Özellikle yeni kurulan firmalar ve sermayeleri nispeten daha küçük olan firmalar pazarda doğan yeni fırsatlardan yararlanmak için alacaklarının vadesini beklemek istemiyorlar. Faktoring nakit gerektiren beklenmedik fırsatları hızlı bir şekilde değerlendirmek isteyenlere fırsatlar tanıyor.

 

Faktoring nedir?

 

Faktoringte Faiz Hesaplaması

Faktoringte faiz hesaplaması yapılırken, kısa vadeli finansman aracı olan faktoring ile bankalardan alınacak kısa vadeli kredilerin kıyaslamanız doğru olacaktır. Örneğin elinizde 2 ay vadeli bir çek varsa yaklaşık olarak %4'ünü komisyon olarak faktoring firmasına ödersiniz. Küçük işletmelerin bu komisyonu ödeme nedeni, 2 aylık çek vadesini beklemektense,  2 ay süre zarfında nakdini farklı yatırım fırsatları için kullanarak çok daha fazla gelir elde etme şansına kavuşmalarıdır.

Bankalardaki iskonto kredisi veya BCH olarak da bilinen rotatif kredi ile kıyaslandığında küçük işletmelerin aldığı faiz ile çek bozdurulan faktoring firmalarının faizi hemen hemen aynıdır. 

“Faktoring Çek Hesaplama Nasıl Yapılır?” sorusuna gelirsek, çekinizi bozdurduğunuz faktoring firmasından alacağınız ödeme, aşağıdaki faktörlere göre belirlenir:

  • Çekin vadesi ve tutarı
  • Keşidecinin (çek sahibinin) taşıdığı risk
  • İşlem hacmi

Faktoring çek hesaplaması, çekinizin tutarından faktoring komisyonun ve faktoring firmasının ücretinin düşürülmesi ile hesaplanır. Faiz ve komisyon oranları, faktoring firmasının maliyet yapısına ve risk algısına göre değişiklik göstermektedir. Faktoring firmasının çekinizi bozdurmak için alacağı komisyon, çek ana tutarı ile komisyon oranının çarpılmasıyla hesaplanır.  Unutulmamalıdır ki, sahip olduğunuz çeklerinizin vadeleri ne kadar uzun ise faktoring firmasına o kadar çok komisyon ödersiniz.

Faktoring ücreti = Faiz tutarı + Komisyon + Vergi (BSMV)*
* Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi

Faktoring Kimler İçin Uygundur?

Hizmet veya ürün satışlarını vadeli gerçekleştiren tüm işletmeler faktoring yapabilirler. Özellikle ürün ve hizmet sattığınız firmaların kredibilitesi yüksek ve sizden büyüklerse faktoring size göre bir finansman yöntemidir. Çünkü faktoringte önemli olan müşterinizin kredibilitesidir. Ne kadar iyi firmalarla çalışıyorsanız o kadar uygun koşullarda nakde ulaşırsınız.

Faktoring, işletme finasmanlarının en eski yöntemlerinden biri olup günümüzde de yüz binlerce işletme tarafından kullanılmaktadır.

Faktoringin yaygın olarak kullanıldığı sektörler şunlardır:

  • Üretim
  • Tekstil
  • İnşaat
  • Lojistik & taşımacılık
  • Toptan
  • Perakende satış
  • Ticaret Hizmetleri (müteahhitler, tamirci, tadilat, peyzaj, temizlik ve daha fazlası)
  • Profesyonel Hizmetler (pazarlama ajansları, muhasebeciler ve daha fazlası gibi)

Küçük ve orta ölçekli işletmeler arasında popüler olan faktoring, sektörden bağımsız olarak her türlü işletmenin vade bekleme problemini çözen bir finansman yöntemidir.

Faktoring Ne Zaman Yapılır?

Faktoring hızla sonuçlanan bir finansman aracı olduğu için nakit ihtiyacınızın doğduğu her zaman yapılabilir. Nakit ihtiyacınız maaş ödemeleri, vergi ödemeleri, müşteri ödemeleri için gerekli olabileceği gibi piyasada doğacak fırsatlar için de gereklidir. Piyasada çıkan fırsatları- hammadde alımı, yarı mamül alımı veya mal alımı- yakalayabilmek için hemen aksiyon alınması gereken durumlarda her zaman nakitte olamayabilirsiniz. Alacaklarınız birikmişken siz nakitte olmadığınız için fırsatları kaçırabilirsiniz. Bu durum faktoring yapmanın tam zamanıdır.

Müşteri faturalarınıza faktoring giderlerini ekleyebiliyorsanız, tüm çeklerinizi nakde sıkışmadan düzenli bir şekilde faktoring yapabilirsiniz. Bu şekilde sermayenizi aynı dönem içerisinde birkaç kez çevirmiş olup karlılığınızı arttırırsınız. Artan kar marjları ile işlerinizi daha da büyütebilirsiniz.  

Faktoring Nasıl Yapılır?

Her faktoring şirketinin çalışma koşulları farklı ve faktoring sözleşmelerinde kendi hüküm ve koşulları olacak olsa da, faktoringin temel çalışma yapısı yaklaşık olarak aynı olacaktır. Bu yapı şu şekilde ilerleyecektir:

Müşterinize mal veya hizmet tesliminden sonra ödeme yapması için fatura göndermeniz ile faktoring işlemi başlar. Faturanızda ödemenin nasıl yapılacağı ve ödeme vadesi yazacaktır. Ödemenizi, ileri vadeli çek, senet, bono ile de alabilirsiniz.

Bundan sonra faktoring yapmak istediğiniz finansal kurumu seçmeniz gerekecektir. Finansal kurumu seçerken uzman personele sahip, finansal durumu güçlü ve yaygın bilgi toplama kapasiteli kurumlar tercih edilmelidir.

Çalışacağınız finansal kurumu seçtikten sonra, faktoring firmanıza müşterinize ilişkin her türlü bilgiyi iletirsiniz. Bilgi iletme, ödeme olarak aldığınız çekin önlü arkalı görüntüsünü gönderme şeklinde de olabilir. Faktoring firması bu bilgilerden yararlanarak müşteriniz ile ilgili piyasa araştırması yapar.

Araştırma sonunda faktoring şirketi alacaklarınızın satın alınması için bir limit tanımlar. Daha sonra alacaklarınıza karşılık ödeme taahhüdüne gireceği faktoring sözleşmesini hazırlar. Alacağınıza ilişkin fatura, çek, senet, bono gibi belgelerin faktoring şirketine teslim edilmesiyle birlikte faktoring şirketi alacağınızdan faiz, ücret ve harçları tahsil ederek, kalan tutarı hesabınıza aktarır.

Faktoring işlemi ile birlikte mevcut alacaklarınızı faktoring şirketine devretmiş olursunuz. Böylece siz alacaklarınızı peşin tahsil etmiş olup, alacağın takibi ve tahsil sorumluluğunu faktoring şirketine bırakırsınız. Faktoring işlemleri vadesine 90 güne kadar kalan alacaklarınız için gerçekleştirilir. 

Satışlarınızı Faktoring Yaparak Nasıl Artırırsınız?

Faktoring yaparak satışlarımızı işimizi nasıl arttırabileceğimizi örnekler üzerinden inceleyelim.

Örneğin 100 TL'ye mal satışı yapıyorsunuz ve bunun 5 TL’si karınızı oluşturuyor. Yani kar marjınız %5 oluyor. Normalde satışlarınızı 30 günlük vadeyle satıyorsunuz yani 100 TL'yi 30 gün sonra alıyorsunuz ve 5 TL para kazanmış oluyorsunuz. Daha fazla iş yapabilmek için nakde ihtiyacınız olduğu için 1 ay beklemeniz gerekiyor. 

Satışınızı yaptıktan sonra 30 gün vadeli çekinizi faktoring yaptığınızda çekinizi hemen nakde çevirmiş olursunuz. Faktoringin komisyonunu da %2 olarak düşünelim. Yani 100 TL'lik çekin 2 TL'si faktoring faizi olarak verilecektir. Satışınızdan elde ettiğiniz 5 TL‘lik karınızdan 2 TL faktoring faizi düşüldüğünde karınız 3 TL olacaktır. İlk başta karınızın azaldığını  düşünebilirsiniz.  Ancak hemen yeni siparişinizi alabilir, nakdiniz olduğu için beklemeden teslim edebilir ve tekrar 3 TL kar yapabilirsiniz. Bu şekilde 30 gün için 5 satış yaptığınızı  düşünürsek aslında 5 satış x 3 TL kar = 15 TL kar yapmış olursunuz. Yani faktoring yapmadığınızda bir aydaki karınız 5 TL olurken faktoring yaptığınızda aylık karınızı 15 TL'ye çıkarabilirsiniz. 

Nakit akışınızı hızlandırarak tedarikçilerinizden daha iyi oranlar da alabilirsiniz. Örneği basit tutmak için bu etkiyi hesaba katmadık. Ancak hacim arttığında hammadde veya hizmet alımında örneğin %2'lik bir indirim aldığınız durumda  da 1 ayda 5 işlem x 2 TL = 10 TL karlılığınızda ekstra bir artış olacaktır. 

Bir diğer örneğimizde şirketinizin 10.000 TL geliri olduğunu düşünelim. Yeni müşteri arayışınız sırasında, işletmenizin daha hızlı büyümesine yardımcı olabilecek büyük bir şirket olan potansiyel müşteriyle karşılaştınız. Bu müşterinizin siparişlerini karşılamak için tüm gelirinizi hammadde veya hizmet alımında kullanmanız gerekiyor. Potansiyel müşteriniz ödemelerini uzun vadeli çekler ile yapıyor. Ödeme koşullarını kabul etmez iseniz rahatlıkla rakipleriniz ile çalışabilir. Bu durumda yeni müşteri ile çalışabilmenizin ve nakit akışınızı koruyabilmenizin yolu faktoringden geçecektir.   

Faktoring ile vadeli satışlar nakit akışı problemi yaratmayacağı için daha önce çalışmadığınız yeni müşteriler ile çalışma fırsatlarını yakalayabilirsiniz.  

Kendi satış rakamlarınızı ve kar marjınızı düşünerek faktoring ile ne kadar kar elde edebileceğinizi kendiniz de hesaplayabilirsiniz.  

Türkiye'de Dünden Bugüne Faktoring

Günümüzde pandeminin getirdiği ekonomik sıkıntılardan dolayı nakit ihtiyacı giderek arttı. Bu aşamada bankalar kredi vermeye çok istekli davranmadığı için nakit bulmak özellikle küçük ve orta ölçekli firmalar için daha zor bir hale geldi. Bu aşamada kobiler kısaca alacağın devri olan faktoringe yöneldi.

Vadeli alacakların peşin tahsil edilmesi olan faktoringin Türkiye'deki gelişimine kısaca bakacak olursak;

Faktoring kavramı, bankacılık ve hukuk terminolojisine 1983 yılında “Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Karaname” ile girmiştir. 1994 yılına kadar ülkemizde faktoring adı altında anonim şirketi kurulması izne tabi değildi. Bu tarihte  90 Sayılı Ödünç para Verme İşlerine Sair KHK, 565 sayılı KHK [63] ile Faktoring şirketlerinin faaliyetleri tanımlanmıştır. 2006 yılında Hazine Müsteşarlığı tarafından faktoring şirketleri ile ilgili olarak ayrıntılı bir düzenleme yapılmıştır. Bu tarihten sonra faktoring şirketleri Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulunun ön iznine tabi olarak kurulup, BDDK dan faaliyet izni alarak işlemlerini yürütmektedir. Faaliyetleri de BDDK tarafından denetlenmektedir. Faktoring işlemleri en son 2012 yılında yayınlanan 6361 sayılı kanuna tabi olarak faaliyetlerini yürütmektedir.

Mevzuat hakkında daha detaylı bilgi almak için BDDK nin aşağıda yer alan linkini inceleyebilirsiniz.

https://www.bddk.org.tr/Mevzuat/Liste/52
Mevzuat Listesi (bddk.org.tr)

Türkiye'de faaliyet gösteren 54 faktoring şirketi olup genel müdürlükleri İstanbul'da yer almaktadır. Bir kısım faktoring şirketi banka iştiraki olarak hizmet vermekte olup bir kısmı ise yalnızca bu iş kolunda faaliyet göstermektedir.